Vátryggingartaka

Þegar aðili óskar eftir því að vátryggja einhverja hagsmuni sína, snýr hann sér til vátryggingafélags með beiðni þar að lútandi. Ýmsir reyna að hafa þann háttinn á, að hafa sem flestar eða allar tryggingar sínar hjá einu tryggingarfélagi. Af því skapast aukið hagræði. Þá er og við því að búast, að bæði starfsmenn vátryggingafélaga og vátryggingartaki sjálfur hafi betri yfirsýn yfir vátryggingarverndina, sé hún að mestu sótt til eins félags.

Í hvert sinn sem vátrygging er keypt kemst á samingur, vátryggingarsamningur milli kaupanda vátryggingarinnar og vátryggingafélagsins. Samningur þessi byggir á stöðluðum skilmálum auk þess gilda um hann lög um vátryggingasaminga nr. 20/1954. Þegar vátryggingartaki hyggst kaupa tryggingu þarf hann stundum að fylla út sérstaka, formlega beiðni um trygginguna. Í beiðni þessari veitir hann ýmsar upplýsingar um hið tryggða. Taki vátryggingarfélagið að sér trygginguna gefur það út vátryggingaskírteini, og fylgja skírteininu skilmálar. Þau ákvæði vátryggingarskilmála, er teldust andstæð góðri viðskiptavenju, t.d. á þann veg, að gera stöðu vátryggingartakans lakari heldur en lög nr. 20/1954 um vátryggingasamninga gera ráð fyrir, geta varðað ógildingu (sjá 36. gr. samningalaga nr. 7/1936, sbr. lög nr. 11/1986).

Grundvöllur vátrygginga er því í örstuttu máli:

Vátryggingarbeiðnin.

• Upplýsingar um hið tryggða. Mikilsvert er, að upplýsingar séu réttar. Rangar upplýsingar geta ógilt vátryggingarsamninginn.

Vátryggingarskírteini.

• Nafn vátryggingartaka
• Hvaða hagsmunir eru vátryggðir, fyrir hverju og hvar.
• Hver á að fá vátryggingarbætur greiddar, en það getur verið annar aðili heldur en vátryggingartaki sjálfur.
• Vátryggingarfjárhæðin, þ.e. hámark bóta.
• Upphæð iðgjalds, gjalddagar þess og vísitöluákvæði ef um það er að ræða.
• Eigin áhætta/sjálfsábyrgð.

Vátryggingarskilmálar.

• Nánar kveðið á um gildissvið tryggingarinnar, þ.m.t. undanskildar áhættur.

Lög nr. 20/1954 um vátryggingarsamninga.

• Grundvallarlög um samninga vátryggingafélaga og vátryggingartaka og þeirra, sem tryggðir eru.

Þegar vátryggingum er sagt upp þarf oftast að segja þeim upp skriflega með 30 daga fyrirvara miðað við næsta gjalddaga og eru þá vátryggignar felldar úr gildi frá þeim tíma. Þessi uppsagnarákvæði eru gagnkvæm, sem þýðir að tryggingartaki getur sagt upp og tryggingafélagið einnig. Vátryggingafélag getur þó ekki sagt upp lögboðinni vátryggingu, nema vátryggt hafi verið hjá öðru félagi frá sama tíma. Frá þessu eru þó undantekningar, t.d. getur líftryggður sagt upp líftryggingu en samkvæmt skilmálum getur tryggingafélagið það ekki nema vegna vanskila eða rangra upplýsinga.

Áréttað skal, að miklu varðar að samskipti tryggingafélags og þess, sem tryggingu tekur eða njóta skal tryggingarbóta, séu glögg og hreinskiptin. Að öðrum kosti getur réttur til bóta fallið niður. Í grófari tilvikum, t.d. ef reynt er að hafa tryggingarbætur af tryggingafélagi á sviksamlegan hátt, getur jafnframt komið til refsingar samkvæmt almennum hegningarlögum.

Til baka